İznik’in (Nikaia) yaklaşık 5,5 km kuzeybatısında, zeytin ağaçlarının arasından gökyüzüne yükselen devasa bir anıt sizi karşılar. Halk arasında "Beştaş", "Dikilitaş" veya "Nişantaşı" olarak anılan bu yapı, Anadolu’nun en özgün Roma dönemi mezar anıtlarından biridir.
Tarih ve Konum
Bilimsel araştırmalar, bu anıtın Roma İmparatorluk Dönemi’nde, antik dünyanın iki önemli kenti olan Nikaia (İznik) ve Nikomedia (İzmit) arasındaki ana yol üzerinde inşa edildiğini göstermektedir. Yolcuları selamlayan bu anıt, o dönemdeki zenginlik ve saygınlığın bir simgesi olarak yükselmiştir.
Mimari Özellikler: Dev Blokların Uyumu
Obelisk, toplamda 12 metre yüksekliğiyle Anadolu’da benzeri az bulunan bir "dikme anıt mezar" örneğidir. Yapının mimari kurgusu şu şekildedir:
Podyum ve Kaide: Üç basamaklı bir podyum üzerine oturan kaide, 2 metre genişliğinde ve 3 metre yüksekliğindedir.
Süslemeler: Kaidenin üstünde, zarif palmet motifli akroterlerle (antik çatı süslemesi) bezeli bir korniş bloğu yer alır.
Gövde: Kaidenin üzerinde, birbirine metal kamalarla büyük bir ustalıkla sabitlenmiş beş adet üçgen piramidal mermer blok yükselir.
Kayıp Altıncı Parça: En üst bloktaki boşluklar, geçmişte bu yapının üzerinde altıncı bir taşın veya belki de bir heykelin (kartal veya zafer tanrıçası gibi) bulunduğuna işaret etmektedir.
Bir Aile Mirası: Cassius’un Hikayesi
Anıtın batı cephesinde yer alan Yunanca yazıt, mezarın kime ait olduğunu yüzyıllar ötesinden günümüze taşır:
"Gaius Cassius Asclepiodotos’un oğlu, 83 yıl yaşamış Gaius Cassius Philiscos burada yatmaktadır."
Cassius Ailesi, antik Nikaia kentinin en nüfuzlu ailelerinden biriydi. Kent surlarının ve meşhur kapıların yapımına sağladıkları maddi katkılarla tanınan bu aile, Philiscos’un anısını bu eşsiz anıtla ölümsüzleştirmiştir.
