Keşfetmek İsteyenlerin Gazetesi

  • 50.2940
  • 55.3062
  • 66.2294
Kars Kazının Kaymağını Kim Yiyor? Başkentte Marka Krizi
Kars Kazının Kaymağını Kim Yiyor? Başkentte Marka Krizi

Kars Kazının Kaymağını Kim Yiyor? Başkentte Marka Krizi

Türkiye’deki toplam kaz varlığının üçte birini barındıran ve "kaz" denince akla ilk gelen şehir olan Kars, markalaşma ve sanayileşme yarışında sınıfta kaldı. Türkiye'nin en büyük entegre kaz üretim tesisi Kars yerine Elazığ'da yükselirken, Kars'ta hem üretici hem de şehre gelen yerli ve yabancı turistler astronomik fiyatların altında eziliyor.

Türkiye'nin gastronomi haritasında kaz etiyle özdeşleşen ve 2023 yılında bu lezzetini coğrafi işaretle tescilleyen Kars, bugün büyük bir çelişkiyle karşı karşıya. Yüzyıllardır meralarda kaz yetiştiren Karslı köylüler geleneksel yöntemlere sıkışıp kalırken, ticari vizyonu ve sanayi altyapısını kuran Elazığ, kaz etini Türkiye genelindeki zincir market reyonlarına taşımayı başardı.

 

Neden Kars Değil de Elazığ?

Kars'ın en büyük handikabı, geleneksel aile işletmeciliğinden endüstriyel üretime geçememesi. Birleşmiş Milletler Gıda ve Tarım Örgütü (FAO) ve tarım uzmanlarının raporlarına da yansıyan temel eksiklikler şunlar:

  • Modern Kesimhane ve Entegre Tesis Yokluğu: Kars'ta ruhsatlı, modern ve yüksek kapasiteli entegre bir kaz kesimhanesi bulunmuyor. Köy evlerinde yapılan geleneksel kesimler, hijyen ve standartizasyon engeline takıldığı için ulusal market zincirlerinin raflarına giremiyor.
  • Irk ve Verim Farkı: Kars'ta yetiştirilen yerli ırklar lezzetli olsa da et verimi ve kuluçka performansı açısından düşük kalıyor. Elazığ'daki tesisler ise et verimi çok yüksek olan Alman Mast kazı gibi ırklarla 5 ay gibi kısa bir sürede seri üretim yapıp maliyetleri düşürüyor.
  • Yatırım ve Örgütlenme Eksikliği: Kars'ta kooperatifleşme ve büyük ölçekli özel sektör yatırımları teşvik edilemediği için üretim hala "kışlık ihtiyacı karşılamak ve artanı satmak" mantığıyla ilerliyor.

 

Kars'ta Fiyatlar Neden Fahiş?

Endüstriyel üretimin olmaması, doğrudan etiketlere yansıyor. Elazığ menşeli paketli kaz etleri marketlerde çok daha ulaşılabilir kilogram fiyatlarıyla satılırken, Kars'ta kurutulmuş bir bütün kazın fiyatı 3.500 TL ile 7.000 TL bandına kadar tırmanmış durumda.

Bunun temel nedeni, Kars kazının 6-7 ay boyunca merada otlatılması, kış öncesi arpa ile beslenmesi, kar yedikten sonra tek tek elle yolunup tuzlanarak ayazda kurutulması gibi zahmetli ve düşük hacimli bir süreçten geçmesi. Arzın kısıtlı kalması ve aracıların devreye girmesiyle maliyetler katlanıyor.

 

Turistler Restoranlardan Şikayetçi

Doğu Ekspresi ve kış turizmiyle her yıl on binlerce turisti ağırlayan Kars'ta, bu yüksek maliyetler doğrudan restoran menülerine "fahiş fiyat" olarak yansıyor. Şehir merkezindeki kaz evlerinde bir porsiyon kaz etinin ücretinin büyükşehirlerdeki lüks restoranlarla yarışması, şehre gelen turistlerin tepkisini çekiyor.

Sosyal medyada ve seyahat forumlarında deneyimlerini paylaşan pek çok ziyaretçi, "Kars'a kaz yemeye geldik ama hesap öderken kendimizi yolunmuş gibi hissettik" yorumlarıyla duruma isyan ediyor. Yerel işletmelerin turizm sezonunu bir "fırsatçılık" dönemine çevirmesi ve denetimlerin yetersiz kalması, Kars'ın gastronomi turizmindeki en büyük kozunu kendi elleriyle baltalamasına neden oluyor.

Kars'ın bu kısır döngüden çıkması için "coğrafi işaret" tabelasının arkasına sığınmayı bırakıp; modern kesimhaneler kurması, üreticiyi desteklemesi ve turisti kaçırmayacak adil bir fiyat politikasına geçmesi şart görünüyor.






Dvthaberajansı/Serkan Urallar