Doğal güzellikleri, sarp dağları ve gürül gürül akan sularıyla bilinen Van’ın Bahçesaray (Müküs) ilçesi, Mezopotamya’nın can damarı Dicle Nehri’ni besleyen en önemli su kaynaklarından birine ev sahipliği yapıyor. Dağın kalbindeki bir kaya mağarasından doğarak vadi boyunca süzülen Müküs Çayı, hem ekolojik zenginliği hem de taşıdığı manevi anlamla görenleri büyülüyor.
Bediüzzaman’ın Eserlerinde Müküs Çayı ve Üç Kadim Nehir
İslam alimi Bediüzzaman Said Nursi, eserlerinde memleketi ve ilim yolculuğunun önemli duraklarından biri olan Müküs’ün bu eşsiz coğrafi yapısına özellikle dikkat çeker. Bediüzzaman, doğrudan "Müküs ırmağı cennettendir" şeklinde bir hüküm kurmasa da, Dicle Nehri’nin en mühim kollarından birinin Müküs’te bir kayanın mağarasından çıktığını vurgular.
Bu coğrafi tespiti kadim bir rivayetle birleştiren Bediüzzaman, hadis kaynaklarında yer alan "Şu üç suyun menbaları (kaynakları) cennettendir" ifadesini aktarır. Rivayette işaret edilen bu üç bereketli nehir ise tarih boyunca medeniyetlere hayat veren Nil, Dicle ve Fırat’tır. Dicle’nin ana kollarından birini oluşturan Müküs Çayı, bu yönüyle sadece coğrafi bir su kaynağı değil, adeta rahmetten süzülüp gelen manevi bir miras olarak kabul ediliyor.
Bahçesaray’ın Turizm ve Tarım Can Damarı
Yılın büyük bölümünde karla kaplı geçitleri nedeniyle "dokuzuncu gezegen" olarak da anılan Bahçesaray, bahar ve yaz aylarında Müküs Çayı’nın sunduğu büyüleyici manzarayla doğaseverlerin ve fotoğraf tutkunlarının uğrak noktası haline geliyor.
Eşsiz Ekosistem: Buz gibi suyu ve yüksek oksijen oranıyla kırmızı benekli alabalıklara ev sahipliği yapan çay, çevresindeki ceviz ağaçları ve zengin bitki örtüsüyle mikroklima özelliği yaratıyor.
Dicle’ye Hayat Veren Güç: Kayanın mağarasından gürül gürül çıkarak vadiyi aşan sular, ilerleyen kilometrelerde diğer kollarla birleşerek Dicle Nehri’ni oluşturuyor ve Mezopotamya topraklarına kadar uzanan bereket yolculuğuna çıkıyor.
Bölge halkının "Bazı ırmaklar yeryüzünden değil, rahmetten akar" sözleriyle tarif ettiği Müküs Çayı, hem inanç turizmi hem de doğa turizmi açısından Van’ın en kıymetli değerleri arasında yer alıyor.
